BROJKE RUŠE MIT O „RASPRODAJI“: 48 hektara zakonito, 10.000 pod znakom pitanja
Tema raspolaganja zemljištem na teritoriji opštine Čajetina već godinama izaziva polemike u javnosti. Optužbe o „rasprodaji Zlatibora“ često se plasiraju bez preciznih podataka, pa je uvid u konkretne brojke i pravni okvir ključan za razumevanje stvarnog obima i karaktera otuđenja zemljišta od 2004. do 2025. godine.
Putem javnih licitacija otuđeno je ukupno 31,13 hektara, u periodu od 2004. godine do 2025. godine.
Prema dostupnim podacima iz zaključenih ugovora, putem javnih licitacija oglašeno je ukupno 178 lokacija, čime je otuđeno 31,13 hektara zemljišta.
Struktura po naseljenim mestima pokazuje sledeće:
Zlatibor: 34,67 ha
Čajetina: 1,46 ha
Ostala mesta (Mačkat, Branešci, Šljivovica, Alin Potok, Gostilje, Dobroselica, Jablanica): 12,72 ha
Ukupan zbir ovih površina, uz dodatne oblike raspolaganja (razmene i druge pravne institute), dovodi do ukupno 48,87 hektara otuđenog zemljišta u posmatranom periodu.
Period zakupa i prekretnica 2010. godine
Važno je razumeti da do novembra 2010. godine zemljište nije prodavano u klasičnom smislu, već je dominantno davano u dugoročni zakup — najčešće na 99 godina, kroz institut tzv. trajnog korišćenja.
Pregled godišnjih površina datih u zakup:
2004: 527 m²
2005: 4.202 m²
2006: 17.950 m²
2007: 17.873 m²
2008: 59.663 m²
2009: 5.799 m²
2010: 19.601 m²
2011: 4.365 m²
2012: 4.972 m²
2013: 25.927 m²
2014: 19.258 m²
2015: 30.379 m²
2016: 29.093 m²
2017: 26.830 m²
2018: 36.663 m²
2019: 18.514 m²
2020: 47.161 m²
2021: 40.784 m²
2022: 44.916 m²
2023: 11.114 m²
2024: 13.103 m²
2025: 10.078 m²
Tek nakon stupanja na snagu Zakona o planiranju i izgradnji 2010. godine dolazi do promene: zemljište se otuđuje u skladu sa zakonom i stiče se pravo svojine, najčešće kroz postupke kao što su:
pribavljanje građevinske dozvole
ispravka granica parcela
formiranje građevinskih parcela
razmene i trampe
Razmene i privatne parcele
Važno je naglasiti da u ukupnih 48,87 hektara ulaze i razmene između privatnih i opštinskih parcela, što dodatno komplikuje pojednostavljene tvrdnje o „rasprodaji“.
Svi postupci otuđenja putem licitacija sprovedeni su javno, transparentno i uz potpunu isplatu, čime su obezbeđeni direktni prihodi za lokalni budžet.
Ta sredstva su dalje usmeravana u:
kapitalne investicije
razvoj infrastrukture
projekte mesnih zajednica
unapređenje turizma
Šira slika: razvoj naspram optužbi
U javnom diskursu često se potencira narativ o „betonizaciji planine“ i sistemskom rasprodavanju zemljišta. Međutim, brojke pokazuju drugačiji kontekst:
– urbanizacija se odnosi na oko 1,5% teritorije Zlatibora, zone koja je svuda u svetu na takvim lokacijama „opterećena“ brojnim sadržajima i ponudama, u skladu sa zahtevima modernog turiste
– razvoj turizma doveo je do oko 3 miliona posetilaca godišnje
– otvorene su desetine novih delatnosti
-zabeležen je povratak stanovništva i porast broja novorođene dece
Paralelno, opština ulaže napore u zaštitu lokalne ekonomije i poljoprivrede, kroz projekte poput javnog preduzeća „Zlatiborski Eko Agrar“ i mlekaru „Naša Zlatka“, sa ciljem podrške malim proizvođačima i stabilizacije otkupnih cena mleka. Spram sistemskog gašenja stočarstva i melkarstva od strane monopolista poput „PK Zlatibora“. Upravo su oni razlog oragnizovanja lokalne samouprave na jedan drugačiji način, kroz Eko agrar kako bi se pomogli mali proizvođači, kojima se daje viša otkupna cena mleka.
Spor oko 10.000 hektara: ključna tačka sukoba i razlog brutalnih kampanja ka opštinskom rukovodstvu
U središtu aktuelnih polemika nalazi se pitanje privatizacije oko 10.000 hektara zemljišta, što predstavlja približno trećinu teritorije Zlatibora.
Naporima opštinskog rukovodstva, ti upisi su privremeno zaustavljeni, međutim, postoji bojazan od nastavka otimačine i trajnog uspostavljanja monopola.
Posledice bi mogle uključivati raseljavanje stanovništva i gubitak kontrole nad ključnim resursima, uključujući akumulaciju Ribnica i izvorišta vode.
Zaključak
Kada se činjenice ogole do brojki, razlika postaje jasna: 48,87 hektara otuđenih tokom 22 godine kroz javne, plaćene i zakonske postupke ne može se ni na koji način izjednačiti sa kriminalnom i organizovanom otimačinom zemlje gde se čak ni ne plaća, već ispod žita, mimo zakona poklanja trećina teritorije. Ta zemlja koju brani opštinsko rukovodstvo nije opštinska, već državna, te navodi o namerama da se želi i to betonirati, ne stoje. Najpre, jer je na tim parcelama uspostavljen Park prirode.
U toj disproporciji leži sva suština spora.
Jedno je plansko upravljanje razvojem i kontrolisano raspolaganje resursima uz povrat koristi lokalnoj zajednici. Sasvim drugo je koncentracija ogromnih površina u rukama malog broja aktera, sa dugoročnim posledicama po ekonomiju, demografiju i suverenitet nad prostorom.
Zato se ključno pitanje ne svodi na to da li je zemljište otuđivano — već kome, kako i sa kakvim posledicama.
Kampanja o prodatih ili zakupljenih 48 hektara na malom urbanom delu koji je oživeo ovo brdsko-planinsko područje ne mogu oprati poklanjanje trećine Zlatibora, akumulacije Ribnica i naših izvorišta vode!
„Zato Zlatiborce neće zaustaviti kontra-kampanja u kojoj se od žrtve pravi dželat, a od lopova zaštitnici planine. Budimo budni, jer ne damo našu zemlju i vodu!“, poručuje predsednik opštine Čajetina, Milan Stamatović.
