Monografija „Srpski spas u njedrima Bizerte“, autora Luke Nikolića, predstavljena je sinoć čajetinskoj publici. Izdavači knjige su Biblioteka „Ljubiša R. Đenić“ iz Čajetine i Narodna biblioteka „Miloš Trebinjac“ iz Bajine Bašte. O knjizi su govorili Dušan Milovanović, publicista i urednik izdanja, dr Veljko Todorović, brigadni general sanitetske
službe, a ispred izdavača – Snežana Đenić, muzejski savetnik.
Monografija „Srpski spas u njedrima Bizerte“, autora Luke Nikolića, potpukovnika u penziji, predstavljena je u čajetinskoj biblioteci. U njoj autor, između ostalog, naglašava značaj i ulogu koju je severna Afrika imala u spasavanju srpske vojske u Prvom svetskom ratu – kao baza za lečenje i obuku srpskih vojnika. Na stranicama knjige prvi put su sistematizovani svi transporti sa srpskim vojnicima koji su plovili ka severnoj
Africi, kao i svi objekti u kojima su lečeni.
„U severnoj Africi umrlo je 3.504 srpska ratnika, a boravilo je tačno 61.260 Srba. Od toga, većina su bili vojnici – oko 58.000, dok je približno 3.000 bilo izbeglica. Mi danas, kada čitamo natpise pojedinih istoričara i kvazi-istoričara, nemamo tačnu predstavu ko se tamo lečio, ko je tamo dolazio i zbog čega“, kaže Luka Nikolić, autor.
„Srpski vojnici upućivani su u severnu Afriku po planu Vrhovne komande i uz odobrenje saveznika. Nisu odlazili tamo po sopstvenoj volji, niti su odlazili u zavetrinu rata, da igraju šah, gledaju pozorišne predstave ili rade u rudnicima, kako je to navedeno u pojedinim delima. Naši vojnici su sa fronta upućivani prvenstveno radi lečenja – njih 41.000. Takođe, 16.000 izlečenih vojnika obučeno je u različitim specijalnostima i za rukovanje novim naoružanjem, nakon čega su ponovo upućeni na front. Na front se vratila čitava armija srpskih vojnika koja se oporavila u Bizerti. Više od 53.000 njih učestvovalo je u borbama na Solunskom frontu i u proboju – to su upravo oni vojnici koji su lečeni u Bizerti i širom severne Afrike“, naglasio je autor.
Posebnu vrednost monografije predstavljaju dva jedinstvena spiska od izuzetnog značaja za istoriju srpskog naroda: jedinstveni spisak lečenih srpskih ratnika u severnoj Africi tokom 1917. godine, koji sadrži podatke o 12.921 vojniku, kao i jedinstveni spisak umrlih od 1916. do 1919. godine (sa dopunskim podacima) za 3.504 ratnika, koji počivaju na 24 groblja širom severne Afrike. Objavljivanjem ove knjige, njihova imena
prvi put su sistematizovano uvrštena u istorijsku građu.
Ova knjiga ima i ličnu dimenziju. Naime, trojica autorovih dedova nisu se vratila iz Velikog rata, a njihova imena pronašao je, nakon decenija traganja, na spomenicima jednog od afričkih grobalja.
